Er bestaat vandaag geen passe-partout verzekeringsoplossing die zowel de contractuele, de buitencontractuele als de tienjarige aansprakelijkheid en zowel de materiƫle als de immateriƫle schade van elke deelnemer aan een bouwteam dekt.

Bouwteamformules waarin ontwerpers enerzijds en uitvoerders/aannemers anderzijds aparte contracten aangaan met de opdrachtgever, kunnen wel worden verzekerd met een mix van polissen, afgestemd op het project en de kostprijs. Essentieel is dat u in de bouwteamovereenkomst ieders aansprakelijkheden goed aflijnt. Ontwerp- en controlefouten vormen een aansprakelijkheid van de architect. Berekeningsfouten zijn ten laste van het studiebureau. Uitvoeringsfouten komen op het conto van de aannemer.

 

  • De verzekering van de beroepsaansprakelijkheid en/of burgerlijke aansprakelijkheid dekt het hele bouwproces, dat wil zeggen de fases voor, tijdens en na de uitvoering.
  • De ABR-verzekering dekt hoofdzakelijk de fase van de uitvoering. De opdrachtgever gaat deze polis het best aan.
  • De controleverzekering (decennale verzekering) dekt de tienjarige aansprakelijkheid na de uitvoering.
     

Essentieel is dat alle partijen inzicht hebben in de voorwaarden en de dekking van de polissen die worden aangegaan. Zoals we in dit hoofdstuk zullen zien, moeten kandidaat-bouwteampartners elk voor zich ook nagaan hoe de andere partijen verzekerd zijn voor zij in een bouwteam stappen. Bovendien moeten ze er rekening mee houden dat de dekking kan variëren tijdens de looptijd van het bouwteam.

 

Beroepsaansprakelijkheid

 

Architecten, veiligheidscoördinatoren, milieudeskundigen (MER, bodemsanering) en energiedeskundigen (EPB-verslaggeving) moeten verplicht een beroepsaansprakelijkheidsverzekering aangaan.

 

Alleen voor architecten zijn minimumdekkingen opgelegd, namelijk 500.000 euro voor materiële en immateriële schade, anderhalf miljoen voor lichamelijke schade en 10.000 euro voor voorwerpen die aan de verzekerde zijn toever- trouwd.

 

Aannemers en ingenieurs hebben geen wettelijke verzekeringsplicht. Via haar deontologische code verplicht ORI haar leden wel om een beroepsaansprake- lijkheidsverzekering af te sluiten. Aannemers kunnen op eigen initiatief een verzekering burgerlijke aansprakelijkheid uitbating (BA uitbating) afsluiten.

 

Wat is gedekt?

 

  • Beroepsaansprakelijkheidsverzekering ontwerpers
     

De beroepsaansprakelijkheidsverzekering van ontwerpers dekt de financiële gevolgen van de burgerlijke aansprakelijkheid van de verzekerde voor schade aan derden. Zij omvat de contractuele aansprakelijkheid voor

fouten die ontwerpers maken in de uitvoering van een overeenkomst, en de buitencontractuele aansprakelijkheid ten aanzien van derden die geen contractpartijen zijn.

 

Niet gedekt is dus de strafrechtelijke aansprakelijkheid, bijvoorbeeld als een architect controle uitoefent op illegale werken en er ten gevolge daarvan schade ontstaat.

 

Wel gedekt zijn de beroepsaansprakelijkheid (zie boven) en de bedrijfs- aansprakelijkheid. De bedrijfsaansprakelijkheid omvat de buitencontractuele aansprakelijkheid voor schade die niet het gevolg is van fouten in de diensten die de ontwerper levert. Een voorbeeld ter illustratie: hij gaat thuis langs bij een potentiële opdrachtgever en breekt daar per ongeluk een beeld in keramiek.

 

  • BA uitbating aannemer

 

De BA uitbating van de aannemer dekt uitsluitend zijn buitencontractuele aansprakelijkheid (voor schade aan derden) tijdens de werkzaamheden, en niet zijn contractuele aansprakelijkheid. Als een aannemer een fout maakt in het kader van de bouwovereenkomst, geeft zijn BA uitbating hem dus geen dekking voor schade aan zijn opdrachtgever. Ook de tienjarige aansprakelijkheid van de aannemer is niet gedekt in de polis BA Uitbating.

 

Samenwerking tussen ontwerpers: abonnementspolis versus polis enige werf
 

Als ontwerpers samenwerken in bouwteam, kunnen ze hun beroepsaansprakelijkheid op twee manieren verzekeren: met een abonnementspolis of met een polis enige werf.

 

  • Abonnementspolis

 

De abonnementspolis is een individuele verzekeringspolis die enkel de aan- sprakelijkheid van de verzekerde dekt. Elke partner heeft zijn eigen verzekering. De verzekeringsnemer moet persoonlijk aangifte doen van de verzekerde activiteiten. Die aangifte bestaat uit de waarde van de uitgevoerde werken ofwel uit de opgevraagde erelonen. De polis is opzegbaar bij de vervaltermijn of naar aanleiding van een schadegeval. Als de verzekeringsnemer de premie niet betaalt of werven niet aangeeft, is een tijdelijke schorsing van de dekking mogelijk. Een partij in het bouwteam kan dus in het begin afdoende verzekerd zijn, maar op zeker ogenblik die dekking verliezen.

 

Met een abonnementspolis hebben de bouwteamleden geen invloed op de dekking van de andere partners. Zij kunnen de polissen opvragen, maar niemand verplichten om een bepaalde dekking te nemen, noch controleren

hoe de polis evolueert en of de dekking nog gegarandeerd is. Bij schade zullen de verzekeraars van de diverse abonnementspolissen nagaan wie er aanspra- kelijk is. Een keer op de rails, valt de trein dan dikwijls nog moeilijk te stoppen. Er worden experts aangesteld. Er rijzen discussies. Eventueel wordt de werf stopgezet. Er worden andere procedures opgestart. Een ander mogelijk nadeel is dat de partijen die aansprakelijkheid dragen, elk een eigen franchise moeten betalen. Bij een solidaire veroordeling is zoals al gezegd alleen het eigen aan- deel in de schade verzekerd, niet het aandeel van de andere bouwteamleden.
 

 

  • Polis enige werf

 

De polis enige werf wordt op maat samengesteld en dekt al de te verzekeren personen (bv. architect, ingenieur, veiligheidscoördinator, EPB-verslaggever) en activiteiten (bv. architectuur, stabiliteit, technieken). De verzekering wordt afgesloten voor een vaste duur en kan niet worden opgezegd naar aanleiding van een schadegeval. De tienjarige aansprakelijkheid is mee verzekerd, posterioriteit inbegrepen. Bij de abonnementspolis daarentegen is de ontwerper verzekerd voor zijn tienjarige aansprakelijkheid zolang de polis loopt, maar moet hij op het einde van zijn carrière bij opzegging van de polis een aparte posterioriteitspremie betalen.

 

Voor een polis enige werf is de architect meestal de penhouder binnen de maatschap en kan hij dus de dekking en de franchise bekijken. Omdat er slechts een verzekeraar is, komt die bij een schadegeval tussenbeide zonder te zoeken naar een aansprakelijke binnen het ontwerpteam. Een belangrijke bemerking: in de samenwerkingsovereenkomst moeten de bouwteamleden duidelijk bepalen hoe de franchise in geval van schade wordt verdeeld onder de verschillende ontwerpers. Zij kunnen bv. afspreken dat als de schade duidelijk toewijsbaar is aan één partij, die partij de franchise betaalt, en dat de franchise wordt verdeeld in verhouding tot de erelonen als de schade niet duidelijk toewijsbaar is.

 

  • Goed om te weten
     

De keuze tussen een abonnementspolis of een polis enige werf is niet altijd volledig vrij. Soms wordt zij contractueel opgelegd. Vooral voor grote werven eisen steeds meer opdrachtgevers een polis enige werf. Ook de vorm van de samenwerking kan de keuze bepalen. Als de bouwteampartners hoofdelijk aansprakelijk zijn (dat is bv. het geval in een commerciële maatschap, of het kan contractueel opgelegd worden in een burgerlijke maatschap) dringt een polis enige werf zich op. Ook het type project kan bepalend zijn. Misschien volstaan de garanties van uw abonnementspolis niet voor de waarde van de werken, of is het risico van het project te groot.

 

Samenwerking tussen aannemer en advies- en ingenieursbureau

 

Als het advies- en ingenieursbureau als subcontractant van de aannemer werkt, is het niet nodig en zelfs niet aangewezen dat het advies- en ingenieursbureau een projectpolis afsluit.

 

Als het advies- en ingenieursbureau met de aannemer in een THV zit (wat af te raden valt, zie hoger), zijn beiden ten overstaan van de opdrachtgever solidair verantwoordelijk voor het ontwerp én voor de uitvoering. Het advies- en ingenieursbureau is alleen verzekerd voor zijn aansprakelijkheid als ontwerper en niet als uitvoerder. Ideaal is in dat geval een projectpolis die alle vennoten van de THV dekt.